van de Van Speijkstraat naar West Indie

Tijd voor een update. Na een lange tijd van niet-historisch bloggen maar veel geklus aan ons huis heb ik deze week besloten dat het tijd was om verder te gaan met het onderzoek naar de geschiedenis van ons huis. Ik ga mij vooralsnog richten op de bewoner in 1896: J.F. Haaijen. Volgens het telefoonboek van dat jaar woonde hij in ons huis en was hij West-Indie ambtenaar van beroep. Na wat googelen en op de website van het Nationaal Archief (gahetna.nl) terecht gekomen te zijn besloot ik deze week naar het Nationaal Archief te gaan (gelukkig ook in Den Haag) om onderzoek te doen in het "Stamboek van West-Indische Ambtenaren" van het Ministerie van Kolonien waarin informatie over zijn loopbaan te vinden zou zijn.
Zoals altijd is niet meteen alles duidelijk en heb ik meer informatie nodig. Van deze J.F. Haaijen bestaan meerdere exemplaren, allemaal familie van elkaar (opa's, vaders, zoons, broers). En ze heten afwisselend Jan Frederik en Jacobus Frederik en ze hadden allemaal iets met West-Indie te maken.
De grote vraag is daarom: welke J.F. Haaijen woonde in ons huis?

Een aanknopingspunt is het geboortejaar. Een zekere Jan Frederik Haaijen is geboren op 06 juli 1859 te Curacao. Dat maakt hem 37 jaar toen hij in ons huis woonde en dat is goed mogelijk. Deze heer werkte als ambtenaar in West Indie. In de stamboeken (het zijn meerdere delen) is de informatie over zijn loopbaan nauwkeurig opgetekend (moeilijk te lezen, dat wel).

Wat ik ook vond was dat een zekere J.F. Haaijen eigenaar was van twee plantages/landhuizen op Curacao, met slaven. Ik had geen idee dat slavernij in West-Indie pas in 1863 is afgeschaft. 

J.F. (Jan Frederik) Haaijen, werd geboren op 6 juli 1859 te Willemstad, Curacao. Zijn vader heette Jacobus Frederik Haaijen en is in 1841 geboren in Curacao. Zijn grootvader, Jan Frederik Haaijen, werd in 1815 geboren. Hij was eigenaar van de Schoener Johanna te Curacao. (staat geregistreerd in de Almanak voor Nederlandsche West-Indische bezittingen, 1856, bij de Lijst der op Curacao, Bonairi en Aruba te huis behoorende schepen en vaartuigen. Als gezagvoerder staat geregistreerd: August W. Neuman, Cz) (bron: Almanak voor de Nederlandsche West-Indische bezittingen, en de kust van Guinea. Jaargang 1856 (1856)). Uit stukken van de Algemene Rekenkamer die betrekking hebben op de afschaffing van de slavernij in West-Indie heb ik gevonden dat Jan Frederik Haaijen in 1863 voor 38 slaven een vergoeding heeft ontvangen. Ik vermoed dat het hier gaat om Jan Frederik geboren in 1815, want de Jan Frederik die is geboren in 1859 en in ons huis heeft gewoond was voor deze "overdracht" in persoon toch wat aan de jonge kant. Het past wel in het plaatje van de Jan Frederik Haaijen die Schoener Johanna bezat en eigenaar was van twee plantages: Grote Blaauw en Kleine Blaauw (bron: Almanak voor de Nederlandsche West-Indische bezittingen, en de kust van Guinea. Jaargang1860 (1859)).

Op dit moment heb ik de volgende generaties J.F. Haaijen in beeld:

-Jan Frederik, geboren in 1815, getrouwd met Johanna Maria Schoonewolff (overigens heet de Schoener "Johanna" ...). Zij kregen 13 kinderen waaronder de zoons:

-Jan Frederik, geboren te Curacao op 21 oktober 1837 (ongehuwd gebleven?), en

-Jacobus Frederik, geboren te Curacao in 1841. Hij trouwde met Johanna Maria Gerlein op 20 april 1859. Niet lang daarna, op 6 juli 1859 werd geboren, hun zoon:

-Jan Frederik, geboren te Curacao (Willemstad). Hij trouwde in 1865 met Anna Maria Hendrike Elizabeth Nuboer. Zij kregen samen vijf kinderen en woonden -zoals het er nu op lijkt- in 1896/1897 in ons huis. Een van hun kinderen, een zoon heette:

-Jacobus Frederik. Hij werd geboren op 20 oktober 1887. Hier zijn de bronnen echter nog niet helemaal duidelijk. Hij zou op 23 mei 1918 te Curacao zijn getrouwd met Johanna Sara Gerarda Spit, geboren op 2 juni 1888 te Den Haag. Er bestaat echter ook informatie over (nog een zoon?) Jacobus Frederik, geboren in 1893 in St. Eustatius. Deze zou op 8 november 1911 op St. Maarten (St. Martin) zijn getrouwd met Elisabeth Anslijn Simmons (geboren te Saba) (bron: Pondes). Uit de handgeschreven aantekeningen in het Stamboek van West-Indie ambtenaren blijkt dat op 7 Okt/Dec (niet goed te lezen)1897 nog een zoon Jan geboren is.

Van de generaties ervoor en erna heb ik nog geen informatie, maar er is over Jan Frederik, die in ons huis woonde, en zijn familie die ik nu al in beeld heb, veel te vertellen. 

het gat gedicht

Vanmiddag was ik op bezoek bij onze overburen. Die wonen al meer dan 50 jaar in hun huis en hebben de bewoners van ons huis gedurende die tijd zien komen en gaan.
Het gesprek leverde mij een compleet beeld van de bewoning van ons huis op! Het gat van 1935 tot 1979 is gedicht. Door de heer Fortman, die ons huis heeft bewoond van 1926 tot 1979.

Ik kan dus nu een definitieve tijdlijn maken! Volgt binnenkort.

tijdlijn

Ik heb inmiddels een aardig overzicht van de vorige bewoners van ons huis en enkele belangrijke data. Ik heb daarom besloten het maar eens in een eenvoudige tijdlijn op een rijtje te zetten. Aan een mooiere versie wordt gewerkt!

1888 (25-07): J.W.H.J. (Johannes Wilhelmus Hendricus Jacobus) Wildeboer - eerste bewoner - Fourier bij de Grenadiers
1896: J.F. Haaijen - West-Indie Ambtenaar
1897: P. Vrugt jr - schoenenhandel aan Zoutmanstraat 40a
--------
1900: L.E. Derop
1903: J.C. de Bock - ijzer en metaalgieter; handelsreiziger; ambtenaar technisch bureau Ministerie van Kolonien
1906: C. Schenk - kleermaker
1909: H. de Hoop - schilder
1910 (29-04): H.W. (Hendrik Wilhelm) Maal - onderwijzer
1921 (09-09): H.J. (Hubertus Josephus) Schutgens - onderwijzer - komt inwonen en trouwt met een van de dochters Maal
1923 (09-02): J.N. (Johannes Nicolaas) Meeuwsen - hoefsmid
1924 (27-05): veiling woning bij Venduehuis
1925 (04-11): J.N. Meeuwsen vertrekt
         (09-11): C. (Corstiaan) Bos komt erin - concierge Kroondomein
1926 (19-08): Corstiaan Bos vertrekt
         (21-08): Th.B. (Theodorus Bernardus) Fortman komt erin - koopman [onbekend tot wanneer]
1979 (01-02): R. (Rembrandt) C.A.C. Peels huurt het huis
1986 (02-04): aankoop woning door Metterwoon BV
         (30-09): splitsing appartementsrechten
1999 (01-04): R.C.A.C. Peels beeindigt huurcontract
         (23-07): Metterwoon BV verkoopt huis aan de heer M. (Marcel) Smulders en mevrouw L. (Lucie) Scheerhoorn
-------
2004 (24-05): verkoop huis aan de heer F. (Frank) Sheldon en mevrouw M. (Myriam) Robert
2011 (23-09): verkoop huis aan ons! :-)

Er is ontbreekt dus nog informatie over de periode 1926 - 1979, vanaf het moment dat de heer Fortman in het huis woonde (tot welke datum is niet bekend) en tot het moment dat het huis werd bewoond door de heer Peels. Ook is onduidelijk wie eigenaar/bewoner/huurder van het pand zijn geweest.

In 1999 is het huis flink verbouwd, getuige de elektrabuizen die we aantroffen en waarop 1999 staat.

vorige bewoners: de jaren 80 en 90

Vorige week ontving ik bericht van de Gemeente Den Haag op mijn verzoek om informatie over de heer R.C.A.C. Peels, van wie ik wist dat hij tot april 1999 in ons huis heeft gewoond. Hij huurde het van Metterwoon BV. Metterwoon heeft met de digitalisering van archieven het dossier van ons huis vernietigd, dus er is weinig informatie bekend.

In de brief van de Gemeente staat dat de heer Peels van februari 1979 tot april 1999 in ons huis heeft gewoond. Nu heb ik in ieder geval een startdatum. Hij heeft er dus zo'n twintig jaar gewoond. Er is in die tijd zoveel veranderd!

Helaas is de heer Peels in 2003 overleden. Er kon niet meer informatie worden verstrekt. Dit betekent niet dat er niet meer informatie te vinden is. Ik ga door met mijn zoektocht.

Ter inspiratie alvast een paar sfeerplaatjes van Den Haag in de jaren 80!

Grote Marktstraat - nu auto- en tramvrij
(bron: www.hansnetten.com)

winkelcentrum Babylon - nu New Babylon
(bron: www.hansnetten.com)

de zwarte madonna - gesloopt
(bron: www.haagsallerlei.nl)

eerste bewoners: over grenadiers en jagers

uit: Kuifje-kalender

De heer Wildenboer had als beroep: "Fourier bij het Regiment der Grenadiers en Jagers". Er ging bij mij niet meteen een belletje rinkelen. Het leuke van het doen van historisch onderzoek naar je huis is dat je aan de hand van concrete aanwijzingen heel veel over de geschiedenis leert. En daarbij beperkt het zich niet alleen maar tot ons huis.

Het Regiment der Grenadiers en Jagers (zie: http://nl.wikipedia.org/wiki/Garderegiment_Grenadiers_en_Jagers)
is/was een elitegroep militairen, gelegerd in de Oranjekazerne in Den Haag. De fourier was, zo leid ik af uit documenten, degene die de militairen van hun uniforms voorzag.

De Oranjekazerne in Den Haag is gebouwd in 1824 en afgebrand in 1919. In de 19de eeuw had Den Haag drie kazernes, de Frederikskazerne (1750), de Alexanderkazerne (1850) en de Oranjekazerne.
De Oranjekazerne werd gebouwd in de tuin van de Koninklijke Bibliotheek, die aan het Lange Voorhout (nr. 34) was. De tuin liep toen helemaal door tot aan de Noordsingel, de huidige Mauritskade, alwaar de ingang van de kazerne kwam. De eerste steen werd op 20 april 1824 gelegd door de kroonprins, de latere Koning Willem II. De Oranjekazerne was voor het keurregiment Grenadiers en Jagers. Naast de ingang van de Oranjekazerne stond het ouderlijk huis van Louis Couperus. Waar de kazerne heeft gestaan, bevindt zich nu het Louis Couperusplein. (bron: Wikipedia; http://nl.wikipedia.org/wiki/Oranjekazerne_(Den_Haag).

Alexandrine Tinne op haar paard aan de Kazernestraat

De Koninklijke Bibliotheek was in die tijd te vinden op het Lange Voorhout nr. 34, waar nu de Hoge Raad gevestigd is. Het was naast het huis van Alexandrine (Alexine) Tinne. Deze bijzondere vrouw was ontdekkingsreizigster en fotografe. Zij woonde op nr. 32. Er is een foto van haar op haar paard, waarmee ze naar het schijnt in zelfgemaakte jurken wilde ritten door Den Haag maakte, in de Manege aan de Kazernestraat, met op de achtergrond de Kazerne. Overigens schijnt deze manege nog steeds te bestaan (Kazernestraat 50)! Het geluk wil dat ik in de buurt werk, en in mijn lunchpauze graag even rondwandel op zoek naar historische aanwijzingen. Ik zal daarom binnenkort eens even naar de manege zoeken. Zo was ik vorige week ook op zoek naar herinneringen aan de Oranjekazerne. Die heb ik nog niet kunnen vinden. Ik weet dat de Kazerne stond waar nu het Louis Couperusplein is. Ik had daar eigenlijk wel een aandenken, gevelsteen of iets dergelijks verwacht maar die heb ik niet gevonden. Ergens in de buurt moet een "bericht uit de vorige eeuw" over de kazerne zijn; zie: http://www.budve.nl/Archipelbuurt/132/132.htm

het Couperusplein waar de Oranjekazerne stond

de ingang van de kazerne was naast het geboortehuis van Couperus

Er zijn veel foto's van de Oranjekazerne te vinden en van het dagelijks leven van de militairen daar. Voor een aardig beeld daarvan verwijs ik naar de beeldbank van het ministerie van Defensie: http://nimh-beeldbank.defensie.nl/nl/alle-afbeeldingen/weergave/search/layout/result/indeling/gallery/start/8/q/zoekveld/oranjekazerne
Maar ook het Geheugen van Nederland heeft veel mooie foto's: http://www.geheugenvannederland.nl/

de eerste bewoners! (1888 - 1896) - deel I

Deze week had ik eindelijk weer eens tijd om mijn onderzoek in het Haags Gemeentearchief voort te zetten. Het heeft weer veel informatie opgeleverd! Ik heb nu een goed beeld van de bewoners vanaf de oplevering van het huis tot de 2e Wereldoorlog. De periode 1887-1910 was voor mij nog onbekend. Vanaf 1910 woonde de heer Maal met zijn gezin in ons huis. Daar heb ik een vorige keer al over geschreven. Ik weet nu dus wie de eerste bewoners van ons huis waren!

adresboek 1889-1890

bevolkingssamenstelling

Ik heb in het HGA de "adresboeken" van Den Haag ("van 's-Gravenhage en Scheveningen") geraadpleegd, via microfiches. Ik heb veel foto's gemaakt. Bedenk, dat de foto's een zwarte achtergrond met witte lettertypes tonen, maar het in werkelijkheid precies andersom was. Die adresboeken lijken op telefoonboeken, maar dan zonder telefoonnummers, en daarin kun je vinden wie op welk adres stond geregistreerd. Die boeken werden jaarlijks uitgegeven. Als je vervolgens de naam hebt gevonden van de bewoners, kun je in de fiches met namenregisters meer informatie over die persoon vinden, bijvoorbeeld wat zijn beroep was. Dat staat er overigens niet altijd bij. Het mooie van die adresboeken is dat ze ook advertenties bevatten, en bijvoorbeeld beginnen met informatie over de grootte en samenstelling van de stad. Zie bijvoorbeeld het adresboek uit 1889-1890. Op 31 december 1888 bestond Den Haag uit ongeveer 150.000 inwoners, waarvan 80.000 vrouwen en 60.000 mannen.
Het adresboek bevatte ook een categorie beroepen, de " Beroepsgewijze lijst", alfabetisch gerangschikt, beginnend met de Advocaten. Het is interessant om te zien hoe beroepen zijn veranderd, verdwenen, anders worden genoemd of uiteraard helemaal niet zijn veranderd. Ik vermoed dat de naam "Doodskistenmaker" niet meer zoveel voorkomt... of "Ezelinnemelk"?

Zo vond ik de volgende informatie. De Van Speijkstraat wordt voor het eerst in de adressenlijsten van 1886-1887 genoemd. Het gaat dan om de huisnummers 1 tot en met 58, die aan de kant van de Van Spiegelstraat. het jaar daarop, 1887-1888, is de straat tot en met de nummers 88 bewoond. Pas in het jaar daarop, 1888-1889, verschijnt de eerste geregistreerde bewoner van ons huis: de heer J.W.H.J. Wildenboer. In dat adresboek wordt de Van Speijkstraat overigens nog als "Van Speijckstraat" geschreven!

Johannes Wilhelmus Hendricus Jacobus Wildenboer is geboren op 9 september 1861 en was getrouwd met Johanna Sneijder, geboren op 9 oktober 1860. Zij kwamen als eerste bewoners op 26 juli 1888 in ons huis wonen. Hoe zou het er toen hebben uitgezien?

WijWonen

Ons interview in de woonspecial van HaagWestNieuws.